Waarom trekken magneten elkaar aan of stoten ze elkaar af?
Kort antwoord: elke magneet heeft een noord- en een zuidpool. Tegengestelde polen (noord tegenover zuid) trekken elkaar aan, gelijke polen (noord-noord of zuid-zuid) stoten elkaar af. Bij aantrekking lopen de veldlijnen van de ene magneet door in de andere; bij afstoting duwen de velden tegen elkaar in. Beide krachten worden snel sterker naarmate de magneten dichter bij elkaar komen.
Aantrekken of afstoten: overzicht
| Combinatie | Gevolg |
|---|---|
| Noord – zuid | aantrekken |
| Noord – noord | afstoten |
| Zuid – zuid | afstoten |
| Magneet – staal (willekeurige pool) | altijd aantrekken |
Staal wordt door elke pool aangetrokken, omdat het zelf tijdelijk een tegengestelde pool vormt. Zie hoe werkt een magneet? Afstoting is daarom het enige echte bewijs dat iets een magneet is.
Waarom wordt de kracht zo snel sterker?
Het veld van een magneet valt snel weg met de afstand. Op korte afstand is de kracht tussen twee magneten daardoor vele malen groter dan op een paar centimeter. Daarom voelen magneten tot op een paar centimeter niets en klappen ze het laatste stukje met kracht tegen elkaar. Bij grote neodymium magneten kan dat vingers beknellen en de magneten laten splinteren.
Hoe vind je de noord- en zuidpool?
- Met een kompas: de noordpunt van de kompasnaald wijst naar de zuidpool van de magneet.
- Met een gemarkeerde magneet: een bekende noordpool stoot de noordpool van een andere magneet af.
- Met een smartphone: een magnetometer-app laat het veld positief of negatief zien.
- Bij ons gemarkeerd: sommige magneten met verzinkgat leveren we als noordpool- of zuidpoolvariant, zodat twee magneten elkaar zeker aantrekken.
Tip: markeer de polen met een stift voordat je magneten inlijmt. Een omgekeerd ingelijmde magneet stoot af in plaats van aantrekken.
Afstoting in de praktijk
- Magnetische zweefproeven: een magneet blijft niet vanzelf stabiel boven een andere magneet zweven (stelling van Earnshaw). Er is altijd een geleiding, draaiing of regeling nodig.
- Maglev-treinen en magnetische lagers: gebruiken geregelde elektromagneten of supergeleiders.
- Elektromotoren: draaien door afwisselend aantrekken en afstoten tussen permanente magneten en spoelen.
- Demping en veren: afstotende magneten werken als contactloze veer.
Veelgestelde vragen
Is afstoten even sterk als aantrekken?
Op dezelfde afstand ongeveer wel. Bij afstoting kunnen sterke magneten elkaar op heel korte afstand wel gedeeltelijk demagnetiseren, vooral bij warmte.
Kun je een losse noord- of zuidpool maken?
Nee. Breek je een magneet doormidden, dan krijg je twee magneten met elk weer een noord- en een zuidpool. Een losse magnetische pool (monopool) is nooit gevonden.
Waarom draait een magneet om als ik hem naar een andere magneet beweeg?
Gelijke polen duwen elkaar weg. Kan de magneet draaien, dan draait hij tot de tegengestelde polen tegenover elkaar staan en klikt hij vast.
Lees ook
Hulp nodig bij het kiezen? Gebruik de Magneetadviseur of neem contact met ons op.
